Szanowni Państwo, drodzy Delegaci,

dziś podsumowujemy rok 2025. Jak mogą Państwo zobaczyć w prezentacji, był to bardzo aktywny rok. Był to również rok, w którym świętowaliśmy 35-lecie istnienia naszej organizacji. 35 lat to już długa droga, z wieloma osobami, które nam towarzyszyły, ale także z wieloma akcentami i inicjatywami, które jako społeczność mogliśmy w tym czasie realizować. W ubiegłym roku doszło do tego także kilka nowych wydarzeń:

1. Odbyła się gala jubileuszowa w październiku w Gogolinie z udziałem Pełnomocnika Rządu Federalnego Bernda Fabritiusa oraz ambasadora Miguela Bergera.
2. Powstała wystawa objazdowa poświęcona 35-leciu TSKN, prezentowana w wybranych miejscowościach województwa. W tym roku chcemy kontynuować jej podróż.
3. Przebudowaliśmy media mniejszości niemieckiej i wraz z „Neues Wochenblatt” weszliśmy w nową erę.
4. Produkcja programu „Schlesien Journal” została przejęta przez TVP Opole.
5. Świętowaliśmy 10-lecie projektu „Miro Deutsche Fußballschule”.
6. Uczciliśmy pamięć ofiar tragedii Niemców na Wschodzie (Tragedii Górnośląskiej), której 80. rocznica przypadła w ubiegłym roku. Odbyła się centralna uroczystość w Łambinowicach, a także przyjęto rezolucje w sejmikach województw opolskiego i śląskiego oraz w Sejmie i Senacie.
7. Po raz pierwszy zorganizowaliśmy Kongres TSKN, a w tym roku odbyła się już jego druga edycja.
8. Kontynuowaliśmy sprawdzone projekty – konkursy, noce bajek, stawianie Maibaumów, festyny jesienne itd.
9. Po raz 22. zorganizowaliśmy Dni Kultury Niemieckiej.
10. Wspieraliśmy festiwal OpolLouder w Żyrowej, który odbył się po raz pierwszy, a gwiazdą wieczoru był zespół Fäaschtbänkler.
11. Z powodzeniem odbyły się kolonie dla dzieci oraz obozy piłkarskie.
12. Odbyły się koncerty powiatowe.
13. Koncert adwentowy był transmitowany przez TVP Opole.
14. Zrealizowano setki projektów w ramach działalności Domów Spotkań.
15. Odbywały się kursy sobotnie, koła języka niemieckiego oraz kluby dziecięce.

Jak mogą Państwo wywnioskować z tego zestawienia, a przede wszystkim ze zdjęć – był to bardzo aktywny rok. Towarzyszyły temu także zmiany polityczne w Niemczech na początku 2025 roku, kiedy powstała nowa koalicja rządowa, która już w swojej umowie koalicyjnej wspomniała o mniejszościach niemieckich. Jednocześnie widzimy jednak, jak wiele zmienia się wokół nas i jak bardzo my sami się zmieniamy. Niestety nauka języka niemieckiego przez dzieci nie zawsze należy do priorytetów. Zbyt szybko zapominane są nasze niemieckie korzenie, ale także nasze śląskie wartości.

Świat coraz bardziej koncentruje się na tym, co nas ujednolica, zapominając, że to, co naprawdę nas jako ludzi wyróżnia, to przede wszystkim to, co regionalne i lokalne. A to regionalne nie bierze się znikąd – pochodzi z tego, co wynieśliśmy z domu, co przekazali nam nasi dziadkowie i babcie. Na Śląsku zawsze należały do tego wiara, język, kultura oraz pielęgnowanie tradycji.

Dziś pielęgnowanie tego wszystkiego stało się trudniejsze, ponieważ z zewnątrz – także ze strony polityki w Polsce – otrzymujemy niewielkie wsparcie. W ubiegłym roku odbyliśmy wiele rozmów zarówno z politykami Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jak i Ministerstwa Edukacji, jednak niewiele się zmieniło. Jedyną zmianą, którą udało nam się osiągnąć, była zmiana dotycząca nauki języka w klasach 7 i 8 szkoły podstawowej, ale jest ona zdecydowanie niewystarczająca, jeśli spojrzymy na problem nauki języka całościowo.

Mieliśmy nadzieję, że po zmianie politycznej w Polsce rozmowy bilateralne między Polską a Niemcami zyskają na znaczeniu i dynamice. W końcu polsko-niemiecki Okrągły Stół został wspomniany w tzw. planie działania obu rządów z 2 lipca 2024 roku. Dziś jednak, tuż przed 35. rocznicą podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, która przypada przypada 17 czerwca, widzimy, że nic się nie dzieje.

Relacje polsko-niemieckie stały się niewidoczne. Nadal istnieją, ale zostały ukryte tak, aby nikt ich nie dostrzegał. Jednocześnie ponownie rosną w Polsce nastroje antyniemieckie. W Warszawie odbywają się protesty, podczas których odtwarzana jest niemiecka muzyka, bycie Niemcem ponownie stało się obelgą, a wszystko to dzieje się bez wyraźnej reakcji ze strony rządu.

Po obu stronach powołany był pełnomocnik ds. relacji polsko-niemieckich. W Polsce już go nie ma po odwołaniu prof. Ruchniewicza. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych istniało również stanowisko odpowiedzialne za przygotowania do polsko-niemieckiego Okrągłego Stołu, ale ono także zostało zlikwidowane po tym, jak pan Siemoniak przestał być ministrem spraw wewnętrznych.

Widzimy więc, że pozory mogą mylić i że nie wszystko stało się lepsze w relacjach polsko-niemieckich. Zrobiło się jedynie ciszej. A nie zapominajmy, że cisza i stagnacja są naszym wielkim przeciwnikiem, ponieważ czas nam ucieka. Malejąca znajomość języka niemieckiego wśród młodego pokolenia oraz słabnące poczucie przynależności do niemieckiej grupy narodowej to sygnały, których nie możemy ignorować.

Musimy temu przeciwdziałać środkami, które mamy do dyspozycji – rozmowami, wychowaniem w rodzinie, rozmowami w szkole i w gminie, ale także projektami, w których sami decydujemy, jakie akcenty chcemy postawić. I oczywiście nie możemy zapominać, że wokół nas są ludzie, którzy chętnie wspierają nas na tej drodze.

Pozwolą Państwo, że wspomnę o wyjątkowym koncercie, który odbędzie się 30 czerwca w Teatrze im. Kochanowskiego w Opolu z okazji 35-lecia Traktatu o dobrym sąsiedztwie. Patronat nad wydarzeniem objął marszałek Włodzimierz Czarzasty, a udział zapowiedzieli również wysocy przedstawiciele polityki polskiej i niemieckiej.

Nie można także zapominać, że od listopada ubiegłego roku funkcjonuje w polskim Sejmie sekretariat mniejszości narodowych oraz że nadal istnieje funkcja doradcy Marszałka Sejmu ds. mniejszości narodowych i etnicznych, którą pełni nasz były poseł Ryszard Galla.

Wykorzystajmy więc jak najlepiej to, co mamy – pozostańmy widoczni i aktywni!

W tym miejscu chciałbym podziękować wszystkim DFK, przewodniczącym, burmistrzom, starostom, pani marszałek, którzy Państwa wspierają, a także każdemu, kto przyczynia się do zachowania niemieckiej tożsamości. Szczególne podziękowania kieruję do pracowników biura TSKN.

Na zakończenie chciałbym jeszcze raz podziękować wszystkim naszym wspierającym. Jest ich bardzo wielu i nie chciałbym ich tutaj wszystkich wymieniać, aby nikogo nie pominąć. Chciałbym jednak podkreślić, że każdy jest ważny, ponieważ każdy wnosi wkład w coś, co w przeciwnym razie mogłoby zostać utracone.

Dziękuję.
Dziękuję Państwu za uwagę.

Rafał Bartek

Kędzierzyn-Koźle, 23.05.2026